Trzy formy w skrócie
| Skala | Liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Podatek | 12% / 32% | 19% | 2–17% przychodu |
| Kwota wolna | 30 000 zł | nie | nie |
| Koszty | odliczasz | odliczasz | nie odliczasz |
| Zdrowotna | 9% dochodu | 4,9% dochodu | stała kwota wg przychodu |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | tak | nie | nie |
| Ulga na dzieci | tak | nie | nie |
Przykład: 20 000 zł netto miesięcznie
| Forma | Zdrowotna / mies. | Podatek / rok | Na rękę / mies. |
|---|---|---|---|
| Skala podatkowa (12/32%) | 1536,59 zł | 37 961 zł | 12 373 zł |
| Podatek liniowy (19%) | 836,59 zł | 37 020 zł | 13 152 zł |
| Ryczałt | 830,58 zł | 25 427 zł | 14 124 zł |
Koszty 1000 zł miesięcznie, pełny ZUS z chorobową, ryczałt 12%.
Proste wskazówki
- Masz niskie koszty i niską stawkę ryczałtu (IT 12%, usługi 8,5%)? Ryczałt często wygrywa.
- Masz wysokie koszty (samochód, sprzęt, podwykonawcy)? Liniowy lub skala.
- Dochód do ok. 120 000 zł rocznie, dzieci lub małżonek bez dochodów? Skala bywa najlepsza.
- Wysoki dochód i spore koszty? Zwykle liniowy.
Porównanie przy różnych kwotach (koszty 1000 zł)
| Faktura netto | Skala | Liniowy | Ryczałt 12% |
|---|---|---|---|
| 8000 zł | 4308 zł | 3759 zł | 3564 zł |
| 12 000 zł | 7468 zł | 6989 zł | 7084 zł |
| 16 000 zł | 10 013 zł | 10 070 zł | 10 604 zł |
| 20 000 zł | 12 373 zł | 13 152 zł | 14 124 zł |
| 25 000 zł | 15 323 zł | 17 003 zł | 18 524 zł |
| 30 000 zł | 18 273 zł | 20 826 zł | 22 299 zł |
Kiedy możesz zmienić formę?
Formę opodatkowania zmieniasz raz w roku: do 20 lutego (albo do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku). Robisz to przez CEIDG. Jeśli nic nie zrobisz, zostajesz przy dotychczasowej formie.
Uwaga: nie każdy może wybrać ryczałt (np. przy świadczeniu usług na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie co na etacie). Sprawdź to przed zmianą.
FAQ
Co się bardziej opłaca w 2026: ryczałt czy liniowy?
To zależy od kosztów i stawki. Przy 20 000 zł netto, kosztach 1000 zł i ryczałcie 12%: ryczałt 14 124 zł, liniowy 13 152 zł na rękę miesięcznie.
Do kiedy można zmienić formę opodatkowania na 2026?
Do 20 lutego 2026 r. (lub do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku).
Czy na liniowym można odliczyć składkę zdrowotną?
Tak, od dochodu, maksymalnie 14 100 zł w 2026 r.
Źródła: ZUS – wysokość składek 2026; obwieszczenie Prezesa GUS o przeciętnym wynagrodzeniu w IV kwartale 2025 r. (9228,64 zł); rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu 2026 (4806 zł); ustawa o PIT i ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym; PITax i inFakt (zestawienia 2026). Sprawdzono 5 listopada 2026 r.